A A English | Cymraeg

Datblygiadau yng Nghymru

Children are Unbeatable (logo) 8cm

Tachwedd 2017 i Ebrill 2018 – 

Ym mis Tachwedd 2017, ail-gadarnhaodd y Gweinidog dros Blant a Gofal Cymdeithasol, Huw Irranca-Davies AC, ymrwymiad maniffesto Llywodraeth Cymru i gyflwyno deddfwriaeth i ddileu amddiffyniad cosb resymol.  Gan siarad cyn digwyddiad i nodi Diwrnod Plant Byd-eang, dwedodd y Gweinidog “Mae ein dealltwriaeth o’r hyn mae ei angen i amddiffyn a chefnogi plant a’u teuluoedd wedi newid yn sylweddol dros y blynyddoedd, ac mae normau cymdeithas wedi newid o ganlyniad. Nid yw’n dderbyniol bellach mewn cymdeithas fodern a blaengar i blant gael eu cosbi’n gorfforol. Mae’n iawn i ni fel Llywodraeth gymryd camau i amddiffyn plant a chefnogi rhieni i ddefnyddio dulliau positif ac effeithiol amgen yn lle cosb gorfforol.”

Ar 09 Ionawr 2018, lansiodd Llywodraeth Cymru ei chynigion at ddiben ymgynghori. Nid yw’r cynnig deddfwriaethol yn bwriadu creu trosedd newydd ond yn hytrach dileu amddiffyniad ‘cosb resymol’ sydd ar gael i rieni a rhai oedolion eraill sy’n wynebu cyhuddiad o ymosod a churo, gan roi’r un amddiffyniad cyfreithiol i blant ag sydd gan oedolion.

Mae’r ddogfen ymgynghori yn cwmpasu sawl degawd o ymchwil sy’n dangos bod cosb gorfforol yn cynyddu’r risg o ganlyniadau gwael i blant, a bod cosbi plant yn gorfforol yn anghydnaws â Chonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (UNCRC), y mae’r DU wedi ei fabwysiadu.

Nid yw cosb gorfforol, yn ôl yr ymgynghoriad, yn rhan angenrheidiol o ddisgyblu. Amlygodd dulliau amgen – gan gynnwys rhianta cadarnhaol, awdurdodol, a rhaglenni fel Triple P a’r Blynyddoedd Rhyfeddol – a gofynnodd am safbwyntiau ar sut orau i gefnogi teuluoedd a gweithwyr proffesiynol pan gaiff y gyfraith ei newid.

Daw’r ymgynghoriad i ben ar 02 Ebrill 2018. Yn ogystal â’r broses ymgynghori ar bapur, comisiynodd Llywodraeth Cymru dri digwyddiad ymgynghori, yn Abertawe, Llandudno a Nantgarw yn ystod mis Mawrth er mwyn casglu safbwyntiau ar y cynnig.

Mae papur briffio ‘Sdim Curo Plant! Cymru yn rhoi cefndir pellach am egwyddor amddiffyniad cyfartal, deddfwriaeth arfaethedig y Llywodraeth ac yn ymdrin â rhai o’r cwestiynau cyffredin sy’n cael eu gofyn am y goblygiadau posibl i rieni a phlant. Mae ymateb amlinell i’r ymgynghoriad, fel arweiniad ar gyfer unigolion a chyrff sy’n dymuno ymateb i ymgynghoriad Llywodraeth Cymru, ar gael hefyd.

Tu allan i’r ymgynghoriad, cyfarfu ‘Sdim Curo Plant! Cymru ddau bediatregwyr a oedd yn ymweld o Sweden, a fu’n ddigon caredig i roi eu profiad ar wahardd cosb gorfforol yn Sweden, mewn cyfarfod a gynhaliwyd gan Plant yng Nghymru. Mae Dr Gabi Otterman a Dr Steven Lucas yn gweithio ym maes amddiffyn plant ac roeddent wedi gweithio ar werthuso effeithiolrwydd gwahardd cosb gorfforol yn Sweden. Yn ystod y cyfarfod, gwnaethant gadarnhau’r hyn roedd arbenigwyr rhyngwladol wedi dweud wrthym ni: y dylai’r ddeddfwriaeth, yn eu barn nhw, fod yn gryno ac yn eglur.

Mawrth 2014 – Mae cryfder y ddadl a’n trafodaethau ag Aelodau’r Cynulliad yn cadarnhau bod y mwyafrif o blaid dileu amddiffyniad ‘cosb resymol’ yn achos ymosodiadau yn erbyn plant. Gwyddom ei bod yn gwestiwn o ‘pryd’ yn hytrach nag ‘os’ bydd Cymru yn cymryd y cam nesaf hwn. Byddwn ni’n chwilio am y cyfle nesaf ac yn cynnal y pwysau. Mae’n bwysig i gefnogwyr wneud popeth y gallan nhw i amlygu’r mater.

Chwefror 2014– Lyndsay Whittle AC yn cyflwyno diwygiad i Gyfnod 3 Bil Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) i ddileu amddiffyniad ‘cosb resymol’ (Adran 58, Deddf Plant 2004). Er gwaethaf trafodaeth fywiog, roedd canlyniad y bleidlais yn wahanol iawn i achlysuron eraill pan adawyd pleidlais rydd i ACau. Gorchmynwyd i bob AC Llafur bleidleisio yn erbyn y diwygiad a chafodd pryderon, wedi eu codi gan Lywodraeth Cymru, y byddai cynnwys y diwygiad yn gohirio’r ddeddfwriaeth hon, effaith ar bleidleisiau pobl eraill. Pleidleisiodd pobAC Llafur Yn Erbyn, a phleidleisiodd pobAC Plaid Cymru O Blaid, fel y gwnaeth tri AC o’r Democratiaid Rhyddfrydol; ac ymataliodd un AC Ceidwadol.

Rhoddwyd pwysau ar Lywodraeth Cymru i roi sicrwydd y byddai cyfle arall i gyflwyno deddfwriaeth o fewn tymor y Cynulliad presennol. Yn ei hymateb, dwedodd y Dirprwy Weinidog dros Wasanaethau Cymdeithasol, Gwenda Thomas AC:

“Er y bydd cyfleoedd deddfwriaethol eraill yn y dyfodol a fydd yn fwy priodol i weithredu gwaharddiad ar gosbi plant yn gorfforol, mae’r Llywodraeth yn glir na allai gefnogi unrhyw welliant i’r Bil Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) i gyflawni’r nod hwn. Ni fyddai newid o’r math hwn, heb ymgynghori priodol â’r cyhoedd, y peth iawn i’w wneud. Mae p’un a fydd cyfle deddfwriaethol addas yn codi, a phryd, yn dibynnu i raddau ar ganlyniad ymarfer ymgynghori presennol Llafur Cymru ar y mater hwn, ac arwyddion o gefnogaeth i newid o’r fath yn y gyfraith.

“Yn olaf, bydd cyfleoedd i archwilio’r mater hwn mewn deddfwriaeth arfaethedig yn y Cynulliad hwn. Byddai’n beth da, rwy’n credu, i weithio ar hyn ar sail draws-bleidiol yn y dyfodol.”

Ebrill – Fehefin 2013 Yn ystod craffu ar Fil Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) gan Bwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol a Phwyllgor Plant a Phobl Ifanc y Cynulliad, mae’r cwestiwn o ddiwygio’r Bil i gynnwys darpariaeth i ddileu amddiffyniad ‘cosb resymol’ yn cael ei godi a’i drafod.

Yn eu hadroddiad i’r Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol, mae Pwyllgor Plant a Phobl Ifanc y Cynulliad Cenedlaethol yn ysgrifennu:

“mae’r mater unigol mwyaf cyson sy’n berthnasol i blant a phobl ifanc wedi cael ei amlygu gan yr ymgynghoreion hynny sydd wedi galw am i’r Bil ddiwygio Adran 58 o Ddeddf Plant 2004 sy’n ymwneud â ‘chosb resymol’.”

Mawrth 2013 Ymgynghoriad Cyfnod 1 ar y Bil yn cau. Nid oes unrhyw gwestiwn penodol ar amddiffyniad cyfartal. Mae 43 o ymatebion yn cyfeirio mewn rhyw fodd at blant a galwodd 20 o’r rheiny am gynnwys darpariaeth o’r fath yn y Bil. Mae ‘Sdim Curo Plant! Cymru yn dweud nad yw’r Bil yn cyflawni’r amcanion mae’n eu datgan gan nad yw’n cynnwys darpariaeth o’r fath.

Ionawr 2013 Cyflwynir Bil Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru). Nid yw’n cynnwys darpariaeth i ddileu amddiffyniad ‘cosb resymol’ sy’n rhoi amddiffyniad cyfartal i blant.

Trwy gydol 2012 Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i hybu negeseuon rhianta positif, gan gynnwys trwy gynllun newydd Teuluoedd y Gyntaf a Rhaglen Dechrau’n Deg

Chwefror 2012 – Arweinwyr yr eglwys yng Nghymru yn arwyddo Datganiad Cristnogol yn cefnogi dileu amddiffyniad “cosb resymol

Tachwedd 2011 – Arweinwyr sefydliadau Mwslimaidd ar lefel y DU yn arwyddo datganiad o gefnogaeth o blaid diwygio’r gyfraith er mwyn dileu cosb gorfforol i blant

19 Hydref 2011 – Trafododd Cynulliad Cenedlaethol Cymru gynnig yn annog Llywodraeth Cymru i gyflwyno deddfwriaeth i roi terfyn ar argaeledd yr amddiffyniad “cerydd cyfreithlon” am drosedd ymosod ar blentyn. Pasiwyd y cynnig gan 24 pleidlais i 15.  Yn y drafodaeth ailadroddodd y Dirprwy Weinidog dros Blant a Gwasanaethau Cymdeithasol ymrwymiad Llywodraeth Cymru i wneud cosbi plant a phobl ifanc yn gorfforol yn annerbyniol drwy hyrwyddo dulliau amgen positif.  Fodd bynnag esboniodd “y byddai’n rhaid wrth lawer iawn o waith paratoi i ar gyfer deddfwriaeth o’r math yma, a ni fyddai’n bosibl i ni gyflwyno deddfwriaeth yn ystod tymor y Cynulliad hwn.”

Mai 2011 – Yn dilyn etholiadau i Gynulliad Cenedlaethol Cymru, daeth pwerau deddfwriaethol newydd y Cynulliad i rym.  Cytunir yn eang bod gan Gymru’r pwerau deddfwriaethol i roi terfyn ar daro erbyn hyn.

Mawrth 2011 – Mesur Hawliau Plant a Phobl Ifanc 2011 yn ennill y Cydsyniad Brenhinol.  Mae’r Mesur yn sefydlu UNCRC yn y gyfraith ac yn gosod dyletswydd ar weinidogion Cymru i roi sylw dyledus i hawliau plant a phobl ifanc fel y’u diffinnir yn y Confensiwn

Mawrth 2011 – Cymru’n pleidleisio Ie mewn refferendwm ar bwerau deddfwriaethol ehangach

Tachwedd 2009 – Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi ei Gynllun Gweithredu mewn ymateb i sylwadau casgliadol Pwyllgor y Cenhedloedd Unedig Getting it Right.   Blaenoriaeth 10 y Cynllun yw “gweithio i wneud cosbi plant a phobl ifanc yn gorfforol yn anghyfreithlon ymhob sefyllfa”

Ym Mehefin 2009 – cymeradwyodd Gweinidogion Cymru Ddatganiad Ymgyrch Children are Unbeatable.  Nododd hwn fod, “Mae’n bolisi hir-sefydledig gennym wrthwynebu cosb gorfforol a hyrwyddo dulliau disgyblu positif heb fod yn dreisgar. Derbyniwn argymhellion Pwyllgor y CU y dylai amddiffyniad cosb resymol gael ei ddileu er mwyn i blant a phobl ifanc gael mwynhau’r un lefel o amddiffyniad dan y gyfraith ag oedolion.”

Hydref 2008 – argymhellodd sylwadau casgliadol Pwyllgor y Cenhedloedd Unedig at Hawliau’r Plentyn fod Parti Gwladwriaeth y DU “Er bod y Pwyllgor yn nodi diwygiadau i ddeddfwriaeth yng Nghymru, Lloegr, yr Alban a gogledd Iwerddon sy’n cyfyngu defnydd amddiffyniad “cerydd rhesymol”, mae’n bryderus nad yw’r amddiffyniad hwn wedi cael ei ddileu. Mae’r Pwyllgor yn croesawu ymrwymiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru i wahardd pob cosb gorfforol yn y cartref, ond yn sylwi o dan delerau datganoli nad yw’n bosibl i’r Cynulliad ddeddfu’r ddeddfwriaeth angenrheidiol.”

Ebrill 2008 – Lansiad y Pecyn Cymorth Help wrth Law

14 Chwefror 2007 – Digwyddiad Y Senedd, Bae Caerdydd – fe gynhaliwyd digwyddiad yn Senedd Cymru yng Nghaerdydd, a fynychwyd gan Jane Hutt, AC, y Gweinidog dros Blant. Fe siaradodd Peter Newell, Cadeirydd Cynghrair ‘Sdim Curo Plant! & Dileu Cosbi Plant yn Gorfforol, am Astudiaeth y Cenhedloedd Unedig ar Drais yn Erbyn Plant. Fe siaradodd Sam Clutton, Barnardo’s Cymru, am yr adroddiad ar y prosiect Help wrth Law.

Tachwedd 2006Help wrth Law: Hyrwyddo Dulliau Eraill Heblaw Taro – Yn ddiweddar, fe wnaeth y Gweinidog dros Blant, Jane Hutt, lansio’r adroddiad terfynol ar “Help wrth Law”.  Y mae’r adroddiad yn darparu arfarniad o raglen gweithgareddau sy’n hyrwyddo dulliau eraill heblaw taro plant. Fe wnaeth ‘Sdim Curo Plant! Cymru gomisiynu rhaglen ddigwyddiadau yng Ngorllewin Llansawel i werthuso’r hyn a allai newid agweddau tuag at gosbi plant yn gorfforol, a sut i ddarparu cyngor a chefnogaeth i rieni a gofalwyr i ddarparu disgyblaeth gadarnhaol, ddi-drais.Fe ddywedodd Jane Hutt:

“Fe wnaed argraff dda arnaf gan y ffordd y mae’r Wythnos Help wrth Law wedi ymgysylltu â’r holl gymuned yma yn Llansawel – rhieni, plant a gweithwyr proffesiynol.  Yr wyf yn gobeithio y byddwch chi’n gallu cadw’r momentwm hwnnw i fynd.  Yr oedd gennyf ddiddordeb neilltuol mewn clywed bod rhieni yn rhoi llawer iawn o bwysigrwydd ar gael gwybodaeth, cefnogaeth a chyngor oddi wrth ffynonellau lleol, megis eu hymwelwyr iechyd.”

Mai 2006 – Hyrwyddo dulliau gwahanol i daro plant  Fe wnaeth y Gweinidog dros Blant, Jane Hutt, lansio ymgyrch sy’n wythnos o hyd ar y 15 o Fai, 2006 i hyrwyddo dulliau gwahanol i daro plant. Nod y digwyddiad, a drefnir gan `Sdim Curo Plant!/ Children are Unbeatable!, yw dod â rhieni ynghyd i rannu’u profiadau ac i ddysgu ffyrdd newydd o annog ymddygiad da.

Ionawr 2006 – Adroddiad Grwp Monitro CCUHP Cymru 2006 – Cosbi Corfforol O ‘Cywiro’r cam: reality hawliau plant yng Nghymru’ (Achub y Plant, 2006)

Mai 2004 – Dadl Cyfarfod Llawn yn y Cynulliad ar y Mesur Plant.

Chwefror 2004 – Y Cynulliad Cenedlaethol yn cyhoeddi ‘Gweithredu’r Hawliau’.

Ionawr 2004 – ymweliad canfod ffeithiau i Sweden gydag Aelodau Seneddol ac Aelodau’r Cynulliad o Gymru.

Ionawr  2004 – Dadl ynglyn â Phapur Gwyrdd y Plant, Gwelliant 5: Y mae Llywodraeth Cynulliad Cymru wedi ymrwymo i ddiwygio cyfreithiol ers mis Hydref, 2003 a hi yw’r wlad gyntaf yn y Deyrnas Gyfunol i wneud safiad egwyddorol ar y mater.

“Y mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn edifar bod Llywodraeth y Deyrnas Gyfunol yn parhau i gynnal yr amddiffyniad o gosbi rhesymol ac nad ydyw wedi cymeryd unrhyw gam sylweddol tuag at wahardd cosbi plant yn gorfforol yn y teulu.” (O blaid 41, Ymatal 3, Yn Erbyn 9)

Hydref 2002 – Datganiad Cabinet gan Lywodraeth Cynulliad Cymru yn erbyn cosbi plant yn gorfforol ac o blaid diwygio cyfreithiol a chefnogaeth i rieni. LlCC (WAG) wedyn yn gwneud sylwadau i San Steffan, drwy gyfrwng llythyrau at Weinidogion, ymateb i ymgynghoriad “Mae Pob Plentyn yn Bwysig”, a sylwadau yn ystod hynt y Mesur Plant drwy’r Senedd yn 2004.

Chwefror 2002 – Rheoliadau Gwarchod Plant Cymru a oedd yn datgan na ddylai gwarchodwyr plant daro plant yn eu gofal.

Ionawr 2002 – Dadl fer yn y Cynulliad Cenedlaethol, “Y mae taro pobl yn anghywir ac y mae plant yn bobl hefyd”, a ddewiswyd gan Christine Chapman, AC.